Legally Blogged is een blog voor iedereen die wil weten wat zijn of haar rechten op het internet zijn en welke juridische ontwikkelingen er nu spelen. Op een begrijpelijke maar juridisch onderbouwde manier worden onderwerpen behandeld die voor internetgebruikers relevant zijn, bijvoorbeeld op het gebied van privacy, intellectueel eigendom, vrijheid van meningsuiting en informatietechnologie.

 

Blijven foto's die ik op social media plaats van mij?

Zonder nadenken uploaden we onze vakantiefoto's op Facebook en Instagram, en sommigen verdienen zelfs heel veel geld met het plaatsen van filmpjes op YouTube. Maar blijft content die je op social media plaatst wel van jou?

Zowel de gebruiksvoorwaarden van Facebook, Instagram en YouTube vermelden dat wanneer je de diensten gebruikt of opent, je daarmee verklaart akkoord te gaan met die voorwaarden. Onderdeel van deze voorwaarden zijn bepalingen die betrekking hebben op intellectuele eigendomsrechten op de content die door gebruikers wordt geüpload. Het heeft dus geen zin om op je tijdlijn een verklaring te plaatsen waarin je Facebook het recht om jouw foto's te gebruiken ontneemt: door van Facebook gebruik te maken stem je daar namelijk al mee in.

Volgens de Nederlandse Auteurswet is het auteursrecht het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Dit auteursrecht kan geheel of gedeeltelijk worden overgedragen op een ander, maar de maker kan er ook voor kiezen een derde een licentie te verlenen voor zijn auteursrecht. Voor overdracht of de verlening van een exclusieve licentie is een akte (ondertekend geschrift, bestemd om tot bewijs te dienen) vereist, voor een niet-exclusie licentie hoeft dit dus niet.

Blijf jij wel eigenaar van zelfgemaakte foto's die je op social media plaatst? Ja, er is namelijk geen sprake van gehele of gedeeltelijke overdracht van jouw auteursrecht. Instagram en YouTube vermelden in hun voorwaarden dat zij geen eigenaar zullen worden van de content die je op hun platform post. Facebook zegt dit niet expliciet, maar nergens staat dat jouw intellectuele eigendom wordt overgedragen. Wel verleen je alle drie de diensten een licentie voor het gebruik van content waar jouw auteursrecht op rust.

Het gaat om een niet-exclusieve, overdraagbare, sublicentieerbare, royaltyvrije en wereldwijde licentie voor het gebruik van IE-inhoud die je online hebt geplaatst. Wanneer je de foto's of video's van Facebook of YouTube verwijdert, eindigt de licentie. Facebook voegt daar wel aan toe dat wanneer je jouw inhoud hebt gedeeld met anderen en zij de inhoud niet hebben verwijderd, de licentie met betrekking tot deze content blijft bestaan. Of de licentie die je aan Instagram hebt verleent ook eindigt wanneer je de foto of video verwijdert, blijkt niet uit de voorwaarden. Het kan dus zo zijn dat zij verwijderde content blijven gebruiken.

Wanneer op een foto (of video) een persoon staat afgebeeld rust hier naast het auteursrecht van de fotograaf ook het portretrecht van de gefotografeerde op. Als de foto in opdracht is gemaakt, mag de fotograaf de foto niet zonder toestemming van de gefotografeerde online plaatsen. Is de foto niet in opdracht gemaakt, dan mag de fotograaf de foto alleen op internet publiceren wanneer degene die op de foto staat geen redelijk belang heeft zich hiertegen te verzetten.

Stel nu dat ik in opdracht van mijn tante een portretfoto van haar maak en met haar toestemming deze foto op mijn tijdlijn plaats, en zo Facebook een licentie verleen voor mijn auteursrecht op deze foto. Mijn tante maakt nooit gebruik van Facebook en heeft ook geen account; zij heeft Facebook dan ook nooit toestemming gegeven voor gebruik van haar portret. In dat geval mag Facebook dus niet zomaar alles met deze foto doen: toestemming van mijn tante is dan bijvoorbeeld vereist voor verdere publicatie door Facebook of door een derde, omdat er geen sprake is van een door mijn tante verleende licentie.

En hoe zit dat met het portretrecht op een selfie die je op social media hebt geplaatst? Op een selfie rust (meestal) het auteursrecht van degene die de selfie heeft maakt; maar de gebruiksvoorwaarden van social media zijn vaak zo breed geformuleerd dat je ook instemt met gebruik van je portret.

Maar stel dat de licentie niet ziet op portretrecht, is een selfie dan ook een in opdracht vervaardigd portret, waardoor toestemming van de geportretteerde altijd vereist is? Kan je überhaupt in opdracht van jezelf iets doen? Ik weet het niet. Op een foto waar je herkenbaar op staat zal al snel een portretrecht rusten, maar deze kwestie is vooral relevant met betrekking tot de vraag of je op kan treden tegen gebruik van de foto door anderen. Indien deze vraag ontkennend moet worden beantwoord leidt dit er namelijk toe dat je alleen kan optreden tegen verdere publicatie van je selfie wanneer je een redelijk belang hebt om je hiertegen te verzetten, en dit belang wordt niet snel aangenomen.

Kort: Facebook mag doorgaan met ongevraagd plaatsen van cookies

Kort: Roamingkosten volgend jaar binnen de EU afgeschaft