Legally Blogged is een blog voor iedereen die wil weten wat zijn of haar rechten op het internet zijn en welke juridische ontwikkelingen er nu spelen. Op een begrijpelijke maar juridisch onderbouwde manier worden onderwerpen behandeld die voor internetgebruikers relevant zijn, bijvoorbeeld op het gebied van privacy, intellectueel eigendom, vrijheid van meningsuiting en informatietechnologie.

 

Linken naar of embedden van auteursrechtelijk beschermd materiaal: wat wel/niet mag

Dat je niet zomaar een foto van iemand anders op je eigen website mag plaatsen omdat dit in strijd is met het auteursrecht van de fotograaf, begrijpen de meeste mensen wel. Maar wat als ik een lijst samenstel met links naar foto's van verschillende fotografen, mag dat wel? En mag ik ook linken naar foto's die zonder toestemming van de fotograaf op internet zijn geplaatst? En hoe zit het met het embedden van auteursrechtelijk beschermd materiaal?

Volgens artikel 1 van de Auteurswet is het auteursrecht het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Dit betekent dat wanneer iemand een eigen tekst, foto of video op internet zet, dit niet zomaar door andere mag worden overgenomen. Ook op een foto die je op Google Afbeeldingen hebt gevonden rust waarschijnlijk het auteursrecht van de fotograaf, en mag je alleen op je eigen website overnemen wanneer je daarvoor toestemming hebt gekregen. Het plaatsen van een link naar de website waar het originele materiaal staat brengt daar geen verandering in, behalve als je gebruik maakt het citaatrecht.

Maar wanneer is op internet sprake van 'openbaar maken' of 'verveelvoudigen' van auteursrechtelijk beschermd materiaal? Mag je beschermd materiaal wel insluiten op je eigen website, of daar naar linken?

Het Europese equivalent van artikel 1 Auteurswet is artikel 3 lid 1 van richtlijn 2001/29/EG. Het idee is hetzelfde, maar de bewoordingen zijn iets anders:

"De lidstaten voorzien ten behoeve van auteurs in het uitsluitende recht, de mededeling van hun werken aan het publiek, per draad of draadloos, met inbegrip van de beschikbaarstelling van hun werken voor het publiek op zodanige wijze dat deze voor leden van het publiek op een door hen individueel gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn, toe te staan of te verbieden."

Het Hof van Justitie — de rechter van de Europese Unie — heeft zich in 2014 in de zaak Svensson gebogen over de vraag of linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal dat op een andere website vrij toegankelijk is, aangemerkt kan worden als opnieuw openbaar maken. Retriever Sverige exploiteerde een website waarop lijsten stonden met aanklikbare links naar artikelen die op andere websites waren gepubliceerd. Deze artikelen waren vrij toegankelijk op het internet. Een aantal van deze links stuurden de bezoeker door naar artikelen die waren gepubliceerd op de website van de krant Göteborgs-Posten. Volgens Svensson was het voor bezoekers niet duidelijk dat zij werden doorgestuurd naar een andere website om toegang te krijgen tot de artikelen, en meende dat Retriever Sverige zonder toestemming de artikelen exploiteerde door deze ter beschikking te stellen aan bezoekers van de website.

Volgens het Hof is er bij het plaatsen van een link naar auteursrechtelijk beschermd materiaal dat op een andere website staat sprake van beschikbaarstelling van dit materiaal, maar was er desondanks geen sprake van auteursrechtinbreuk omdat er door middel van de links geen nieuw publiek werd bereikt. Er was wel sprake van een mededeling, maar deze was niet gericht tot een nieuw publiek omdat het ging om artikelen die vrij toegankelijk waren voor alle internetgebruikers. Onder een nieuw publiek moet worden verstaan een publiek dat door de houder van het auteursrecht niet in aanmerking werd genomen toen de artikelen online kwamen. Het beschikbaar stellen van artikelen via aanklikbare links leidt dus niet tot een mededeling van deze artikelen aan een nieuw publiek.

Het maakt niet uit of internetgebruikers het idee krijgen dat het werk wordt getoond op de website waar de link zich bevindt, omdat het ook dan niet gaat om een nieuw publiek. Wel is sprake van een nieuw publiek wanneer een aanklikbare link er voor zorgt dat gebruikers beperkingsmaatregelen kunnen omzeilen, bijvoorbeeld wanneer het artikel alleen toegankelijk is voor betalende abonnees. In dat geval worden niet-betalende bezoekers niet door de houder van het auteursrecht in aanmerking genomen bij publicatie.

Een paar maanden later deed het Hof uitspraak in een soortgelijke zaak genaamd Bestwater, alleen ging het nu om de vraag of het zonder toestemming embedden (of insluiten) van auteursrechtelijk beschermd materiaal is toegestaan. Het ging om een promotievideo van Bestwater dat zonder toestemming van het bedrijf op YouTube was geüpload. Dit YouTube filmpje was vervolgens ingesloten op weer een andere website. Het insluiten van YouTube filmpjes is trouwens heel makkelijk en de techniek wordt door YouTube zelf geboden: onder iedere video kan je op 'delen' klikken, en onder 'insluiten' kan je de HTML code vinden.

Volgens het Hof is bij het insluiten op een andere website van auteursrechtelijk beschermd materiaal dat voor iedereen vrij toegankelijk is, geen sprake van een mededeling aan het publiek voor zover het betrokken werk niet wordt doorgegeven aan een nieuw publiek en niet wordt meegedeeld volgens een specifieke technische werkwijze die verschilt van de werkwijze bij de oorspronkelijke mededeling. Dit is dus in lijn met de uitspraak in Svensson. Niet alles valt onder embedden, er moet gebruik worden gemaakt van de "transclusion"-techniek. Wat het Hof hier niet zegt, en wat ook in Svensson niet is gezegd, is dat het linken naar of het insluiten van werk dat zonder toestemming van de auteursrechthebbende op internet is geplaatst, is toegestaan. Uit Svensson lijkt juist te kunnen worden geconcludeerd dat rechtmatige openbaarmaking een vereiste is voor rechtmatig linken of insluiten.

Maar omdat de Hoge Raad hier toch niet zo zeker over is mag het Hof binnenkort uitspraak doen in de zaak die door Sanoma is aangespannen tegen GeenStijl voor het linken naar de Playboyfoto's van Britt Dekker die op een andere site waren uitgelekt. De advocaat-generaal, de adviseur van het Hof van Justitie, had in april van dit jaar geconcludeerd dat het linken naar deze foto's geen auteursrechtinbreuk oplevert. Volgens de A-G is er geen sprake van beschikbaar stellen aan een publiek wanneer de foto's al vrij toegankelijk zijn op een andere website, en valt dit hooguit onder faciliteren. Een andere uitleg zou het internet aanmerkelijk belemmeren en de verhouding tussen rechthebbenden en gebruikers van beschermd materiaal kunnen verstoren. De conclusie van de A-G is geen bindend advies, maar is vaak wel een goede voorbode van de uiteindelijke uitspraak door het Hof.

Na de conclusie van de A-G wordt het dus toch nog spannend. Het is nu afwachten of het Hof zal aansluiten bij de A-G, of in lijn blijft met zijn eerdere rechtspraak.

Kort: Tinder zou privacy van gebruikers schenden

Kort: Snapchat komt met privacy-filter